haitaynamkg

Tổng hợp kiến thức nhân loại

Lịch sử của những chiếc gương

----------------------------------------------------------------------------------------------------
Gương ra đời khoảng 600 năm trước Công nguyên. Thế nhưng, mãi đến thế kỷ XIX, nhân loại mới có được những chiếc gương như ngày nay...

Lịch sử 8000 năm của gương soi

Gương phản chiếu hình ảnh như thế nào?

Khi ánh sáng đập vào bề mặt một vật gì và bị phản xạ lại vào mắt thì chúng ta mới thấy được vật đó. Trong ảnh dưới đây, con bướm ta nhìn thấy trong gương thực ra chỉ là ảnh ảo do mắt bị đánh lừa.
Lịch sử của những chiếc gương
Theo các định luật phản xạ, khi một tia sáng đập vào một bề mặt phẳng, nhẵn nó bị dội lại theo một cách nhất định, giống như khi ném một quả bóng vào một bức tường nó sẽ bị dội lại. Góc đến hay còn gọi là góc tới luôn bằng với góc phản xạ. Giao điểm các tia phản xạ từ một điểm sẽ tạo thành ảnh của điểm đó.

Chiếc gương đầu tiên

Hình thái hết sức sơ khai của chiếc gương có lẽ là mặt hồ nước yên tĩnh, mặt đá bóng nhoáng hoặc nước trong các thùng chứa. Một điều thú vị là từ khoảng năm 722 trước công nguyên trở đi đã xuất hiện các ký tự Trung Quốc cổ mang ý nghĩa chiếc gương. Đó là jian hoặc jing, nghĩa là "một chiếc bồn lớn đựng đầy nước." Từ đó cho thấy, chính tự nhiên đã cho con người những chiếc gương soi đầu tiên nhất. Đây cũng chính là hình thái quan trọng khiến cho con người có ý tưởng dựa vào và chế tạo ra gương soi sau này.
Một số ý kiến cho rằng chính người Trung Quốc đã phát minh ra chiếc gương. Tuy nhiên, theo một số chứng cứ đáng tin cậy thì nhận định trên là chưa hoàn toàn chính xác.
Lịch sử của những chiếc gương
Những vật dụng mang hình thái chiếc gương đầu tiên được tìm thấy trong các ngôi cổ mộ tại khu vực tiểu Á. Trong một vùng định cư có niên đại từ 6200 đến 6000 năm trước công nguyên, thuộc thời đồ đá mới tại vùng Çatal Hüyük, nhà khảo cổ Mellaart đã tìm thấy được những chiếc gương đầu tiên. Khu vực khai quật hiện nay thuộc nghĩa trang vùng Konya, phía nam Thổ Nhĩ Kỳ.
Những chiếc gương này được chế tạo bằng cách đánh bóng obsidian (thủy tinh núi lửa, đá vỏ chai) và có một bề mặt phản chiếu hình tròn hoặc hình nón. Tuy bề mặt phản chiếu hơi lồi lõm nhưng vẫn được đánh bóng một cách có chủ đích. Đường kính mỗi chiếc gương vào khoảng 9 cm và điều đáng chú ý là có thể phản chiếu hình ảnh khá tốt.
Lịch sử của những chiếc gương
Chiếc gương đầu tiên được mài từ thủy tinh núi lửa​
Các nhà khảo cổ đã khẳng định rằng: "Các vật này đã được dùng làm gương soi với đầy đủ chức năng của một bề mặt phản chiếu. Đó là một điều không thể nào tranh cãi được." Hơn nữa, các nhà khảo cổ tìm thấy chiếc gương được gắn cẩn thận trên vách của một ngôi mộ. Đồng thời, dựa trên nội dung điêu khắc trong mộ cho thấy đây là một ngôi mộ của nữ giới.
Tiểu Á là khu vực có nhiều khoáng sản corundum và thủy tinh núi lửa.Corundum (còn được gọi là bột mài) là một máy mài và đánh bóng vật liệu từ tự nhiên với độ cứng 9 trong thang đo độ cứng Mohs, nó có thể dễ dàng được dùng để đánh bóng các dạng khoáng sản khác.
Các vậy thể chế tạo từ thủy tinh núi lửa sau đó đã được mang đi từ Tiểu Á đến những nơi khác dùng làm mũi giáo, đầu tên, dao, trục, rìu và đồ trang sức. Do đó, hoàn toàn hợp lý khi suy luận rằng những chiếc gương làm bằng thủy tinh núi lửa cũng xuất phát từ vùng Tiểu Á này. Các nhà khảo cổ còn cho biết rằng những chiếc gương trên có 1 mặt thô ráp, một mặt kia được đánh bóng bằng bột mài và da.
Trong báo cáo mới đây của Colin Renfrew, giáo sư khảo cổ tại Đại học Cambridge, đã khẳng định rằng khoảng 6000 năm trước công nguyên, Çatalhöyük là một trong những khu vực có dân số lên tới 10.000 người. Đây chính là trung tâm của sự phát triển nông nghiệp và ngôn ngữ. Nếu dự đoán của giáo sư Colin là chính xác thì Çatalhöyük và rộng hơn là xứ Anatolia chính là nơi đầu tiên chế tạo ra chiếc gương của loài người.

Những chiếc gương tiếp theo sau đó

Những chiếc gương có niên đại tiếp theo được tìm thấy tại Ai Cập. Nhà khảo cổWilliam M, Flinders Petrie (1853 - 1942) cho rằng những phiến đá tảng đã được sử dụng làm gương soi trong thời kỳ Tiền triều đại Ai Cập. Các ghi chép của nhà khảo cổ Lilyquist cũng cho biết rằng nước bốc hơi rất nhanh trên những phiến đá này. Lilyquist còn khẳng định ngoài ra, những chiếc bát gốm được thiết kế để chứa đầy nước rõ ràng được dùng làm gương soi cũng được phát hiện được tại vùng Badari với niêm đại khoảng 4500 năm trước công nguyên. Các vật dụng tìm thấy tại Badari cũng có dấu vết của gỗ bao xung quanh được dự đoán là dùng làm khung của chiếc gương.
Lịch sử của những chiếc gương
Hình ảnh khắc trên tường tại các lăng mộ có liên quan tới gương​
Các nhà khảo cổ cũng đã tìm thấy di tích của những chiếc gương đồng đánh bóng có niên đại vào khoảng 4000 đến 3000 năm trước công nguyên tại thung lũngTigris-Euphrates (hiện nay là vùng thuộc Irag). Bắt đầu từ thời điểm này, các nhà khảo cổ cũng đã tìm thấy sự xuất hiện của những chiếc gương trong các món đồ điêu khác, trong các văn bản giấy cói,... tại các khu vực cổ đại thuộc vùng Lưỡng Hà, Ai Cập, và Levant.
Lịch sử của những chiếc gương
Một cổ vật gương soi tìm thấy tại Ai Cập​
Khác với những chiếc gương bề mặt phẳng được tìm thấy ban đầu, những chiếc gương tiếp theo có bề mặt lồi hoặc lõm. Dạng gương lồi nên nhìn thấy hình ảnh to trong một khu vực nhỏ của chiếc gương. Bề mặt lõm được dùng để phóng lớn các hình ảnh cần nhìn.
Giai đoạn này gương được con người ghép với những khả năng huyền bí và thường được sử dụng trong các cuộc tế lễ, tế thần.

Gương tại khu vực Đông và Trung Á, bao gồm cả Trung Quốc

Các nhà khảo cổ học cho rằng những chiếc gương tại Trung Quốc được phát triển một cách độc lập và có hình thái khác so với gương ở phương Tây. Họ khẳng định rằng tiền thân những chiếc gương tại Trung Quốc có nguồn gốc từ Siberia tại các khu vực Andronovo, Karasuk, phía bắc dãy núi Kavkaz gần biển đen.
Tại Trung Quốc, 2 chiếc gương được phát hiện tại Tây An, Thanh Hải có niên đại khoảng 2000 năm trước công nguyên thuộc nền văn hóa nước Tề. Tiếp theo đó, những chiếc gương cũng được tìm thấy tại lăng mộ của Phụ Hảo, 1 trong 60 phi tần của vua Phụ Hiến thuộc nhà Thương, có niên đại vào khoảng 1300-1028 năm trước công nguyên. Sau đó, gương được sử dụng một cách giới hạn tại Trung Quốc dưới thời Đông Chu (khoảng năm 1045-771 trước công nguyên).
Lịch sử của những chiếc gương
Cổ vật chiếc gương tìm thấy trong lăng mộ Phụ Hảo​
Những chiếc gương thời bấy giờ có đường kính từ 6 đến 12 cm, chưa có trang trí và được xỏ một lỗ nhô lên ở chính giữa nhằm treo tấm gương lên. Gương giai đoạn này thường được chế tạo bằng đồng hoặc hợp kim của đồng nên có kích thước mỏng và độ cứng khá cao. Bằng chứng của những chiếc gương tiếp theo cũng được tìm thấy trên di tích con đường tơ lụa, trong những ngôi mộ cổ đại và được nhắc tới trong các văn bản cổ.
Trong giai đoạn này, gương cũng được con người gán cho những khả năng huyền bí như thấy được quá khứ và tương lai, đưa ra các lời chiêm tinh và thậm chí là có thể nhìn thấu nội tâm của 1 người. Các đặc điểm này tương tự như cách nhìn của con người về gương soi tại Ai Cập và các khu vực cổ xưa khác thuộc cùng đương đại.

Trung và Nam Mỹ

Các di tích gương soi cũng được tìm thấy tại Nam Mỹ bởi các nhà khảo cổ học với niên đại vào khoảng năm 1925 trước công nguyên trở đi. Tại Mexico, người ta đã tìm thấy những chiếc gương được chế tạo và sử dụng bởi những người Olmec, Mayan, và Teotihuacan thuộc nền văn hóa Maya.
Tại Nam Colombia và Bắc Ecuador, các kỹ thuật tinh chế và đánh bóng đá quý đã được phát triển dưới nền văn hóa La Tolita (năm 600 -300 trước công nguyên). Tại Peru, người ta cũng đã tìm thấy những chiếc gương làm từ pha lê với dấu hiệu có khung đồng bao xung quanh. Nhiều nơi khác tại Nam Mỹ, các nhà khảo cổ cũng đã tìm được các di tích hình thái chiếc gương được chế tạo và sử dụng.
Lịch sử của những chiếc gương
Chiếc gương của người Olmec tìm thấy tại Nam Mỹ​
Vào những năm 1125 đến 130 trước công nguyên tại châu Mỹ, người Olmec đã biết dùng kim loại để chế tạo nên gương soi. Các loại vật liệu thường được dùng là pyrit sắt, obsidian, anthracite. Những cổ vật tìm thấy hiện vẫn đang được trưng bày tại viện bảo tàng tại Mexico City nước Mỹ.
Thời kỳ này, gương được đánh bóng, một số có bề mặt bằng phẳng, nhưng phần lớn gương được chế tạo lõm với độ dài tiêu cự từ 5 đến 80 cm. Theo phân tích cho thấy, những chiếc gương này có thành phần bao gồm: magnetit, hematit, sắt pyrite. Theo các ghi chép tìm được, gương được dùng để tạo ra lửa, y học, bói toán chiêm tinh và thiên văn học.

Người La Mã với chiếc gương thủy tinh đầu tiên và bị cấm trong thời Trung Cổ

Lịch sử của những chiếc gương
Hình vẽ gương của người La Mã​
Vào khoảng thế kỷ thứ 1, những chiếc gương bằng thủy tinh đầu tiên đã đượcngười La Mã phát minh. Đây là nhờ vào sự phát minh ra phương pháp thổi thủy tinh vào đầu thế kỷ thứ 1 bới các người làm kính Syria. Ngay từ lần đầu tiên được chế tạo, người ta đã trao cho gương nhiều phẩm chất đặc biệt mà không vật nào có được. Các nhà triết học Hy Lạp đã khuyên những người đàn ông trẻ nên nhìn vào trong gương để luôn giữ cho linh hồn mình trong sạch, tránh xa những cám dỗ trong cuộc sống có thể đưa họ đến con đường sai trái.
Trong thời kỳ Trung Cổ, gương đã hoàn toàn biến mất do các tôn giáo đã cho rằng người ta có thể sử dụng gương để tìm kiếm quỷ dữ và xem được thế giới bên kia. Bấy giờ, ngòi ta phải sử dụng những mảnh kim loại đánh bóng hoặc một mặt nước để thay thế cho gương soi. Lịch sử phát triển của gương đã có một bước lùi do những quan niệm mê tín của con người thời đại này.

Sự trở lại của chiếc gương từ thế kỷ 13

Mãi tới thế kỷ 13, những chiếc gương bằng kính mới quay trở lại thế giới con người. Vào thời gian này, người ta đã tìm được cách tráng thiếc lên thủy tinh. Với công nghệ sẵn có, trong quá trình thổi thủy tinh, người thợ làm kính sẽ đổ thiếc nóng chảy vào một bồn bằng thủy tinh, sau khi thiếc nguội đi, người thợ sẽ tách tấm thiếc ra và đính vào một mặt của tấm thủy tinh. Thời gian này vẫn chưa tìm được cách tráng thiếc lên thủy tinh một cách hoàn chỉnh.
Lịch sử của những chiếc gương
Hình vẽ thợ chế tạo gương tại Venice​
3 thế kỷ sau, vào thế kỷ 15 tại Venice, những bậc thầy làm kính đã phát minh ra một kỹ thuật mới nhằm chế tạo gương phẳng bằng cách dùng thủy ngân để tráng lên mặt sau của gương. Họ đã tìm ra được cách tráng thủy tinh lên bề mặt phẳng của gương với một thủ thuật đặc biệt. Bên cạnh đó, những người thợ đã nghĩ ra phương pháp trộn vàng và đồng vào thiếc tạo thành một hỗn hợp đặc biệt để tráng lên gương cho phép hiển thị hình ảnh trong gương đẹp hơn. Cũng chính vì sử dụng hỗn hợp "đặc biệt" như vậy nên chi phí để chế tạo ra một tấm gương thời bấy giờ có thể sánh với việc đóng một chiếc tàu hải quân lớn.
Đến năm 1675, người thợ làm kính George Ravenscroft đã phát minh ra một thế hệ gương mới bằng cách thêm oxit chì vào hỗn hợp thủy ngân tráng gương cho phép chế tạo với giá thành rẻ. Việc phát trưởng gương dừng lại ở phương pháp dùng thủy ngân trong giai đoạn này.
Lịch sử của những chiếc gương
Một cung điện được trang trí tráng lệ bằng gương bọc khung​
Sau đó, gương bắt đầu được đón nhận và đi vào cuộc sống của mọi người. Dù vậy, tới thế kỷ 16 thì gương vẫn còn bị một số người xem là vật dụng có liên quan tới phù thủy và các nghi lễ huyền bí. 200 năm sau vào thế kỷ 16, một số điệp viên Tây Ban Nha và Pháp đã dùng gương để mã hóa và giải mã các thông điệp bằng hệ thống mật mã bằng gương do Leonardo da Vinci phát minh hồi thế kỷ 15. Tiếp theo, gương lại trở thành một bộ phận quan trọng trong việc phát minh ra kính tiềm vọng. Loại kính được dùng trong các hoạt động gián điệp trong chiến tranh nhằm gởi thông tin mật về mà không cần dùng con người đưa tin.
Bấy giờ, gương đã trở nên phổ biến với việc sản xuất các khung sang trọng dùng làm vật trang trí cho khắp các cung điện tại Châu Âu. Thời gian này kỹ thuật làm gương vẫn được các thợ làm kính tại Venice nắm giữ và cung cấp chủ yếu cho tầng lớp quý tộc với giá bán cực kỳ đắt đỏ. Tuy nhiên, bí mật của việc dùng thủy ngân tráng gương cuối cùng đã bị các gián điệp công nghiệp phát hiện và lan truyền đén London và Paris vào thế kỷ 17. Cuối cùng, các xưởng làm gương tại Pháp đã công nghiệp hóa quy trình làm gương với giá rẻ phù hợp với mọi người. Dù vậy, độc tính của thủy ngân vẫn là một vấn đề lớn.

Gương hiện đại

Ba loại gương cơ bản
Đến nay, đã có nhiều loại gương được sản xuất để phục vụ các nhu cầu khác nhau của cuộc sống. Nhưng có ba loại gương cơ bản:
Gương phẳng: Hiện nay, gương phẳng loại gương được ứng dụng rộng rãi nhất. Nó dùng làm gương soi, gương trang trí, chiếu hậu, dùng trong các loại kính viễn vọng, hiển vi, ống nhòm.
Lịch sử của những chiếc gương
Gương cầu lồi: Gương cầu lồi là loại gương phình ra ở rìa ngoài, phản xạ ở gần rìa có góc rộng hơn so với ở trong tâm tạo ra ảnh ảo và nhỏ hơn so với vật thật. Chính vì thế gương cầu lồi có nhiều công dụng mà thường thấy là làm các loại kính chiếu hậu cho các phương tiện giao thông, giúp ta nhìn gần và thấy nhiều vật phía sau hơn.
Gương cầu lõm: Gương cầu lõm hay còn gọi là gương hội tụ là loại gương cong vào phía trong giống như mặt trong của cái muỗng.
Chính vì vậy ánh sáng sẽ hội tụ lại ở một điểm nằm phía trước gương gọi là tiêu điểm. Điều này tạo ra một ảnh thật ngay phía trước gương. Khi nhìn xa, ảnh như bị lộn ngược nhưng nếu tới gần vượt qua tiêu điểm thì ảnh bạn sẽ bình thường trở lại và được phóng đại.
Do đó, gương cầu lõm được sử dụng trong các loại gương dùng cạo râu, trang điểm dùng trong các là mặt trời để tập trung năng lượng ánh sáng mặt trời nhằm đốt các lò hơi lò nung…
Ngoài ra, còn có các loại gương khác ít phổ biến hơn như:
Gương hai chiều: Đây là loại gương có một mặt thủy tinh được phủ một lớp vật liệu rất mỏng và phản xạ rất nhẹ. Khi những mặt này được xoay về phía được chiếu sáng, thì một số ánh sáng sẽ phản xạ đi còn số khác sẽ xuyên qua bề mặt bên kia.
Điều này làm cho người đứng bên phía mặt bên tối thấy được phía bên sáng kia nhưng bên phía sáng lại không nhìn thấy được bên tối. Điều này cũng giống vào ban đêm ta rất khó nhìn ra bên ngoài qua cửa kính nếu trong nhà bật đèn. Loại gương này thường dùng trong các phòng thẩm vấn của cảnh sát, các cửa kính xe bảo vệ chuyên dụng…
Gương không đảo chiều: Loại gương này được khi John Derby sáng chế năm 1887. Nó gồm hai gương đặt vuông góc nhau, không làm đảo chiều của hình ảnh vật trong gương.
Gương âm thanh: Đây là loại gương lớn được xây bằng những cái đĩa bê tông khổng lồ dùng phản xạ và phân phối âm thanh thay vì ánh sáng.
Quân đội Anh đã sử dụng chúng trước khi phát minh ra như một hệ thống radar như hệ thống cảnh báo chống lại các cuộc tấn công trong không trung.

Văn Hải (tổng hợp)
Chúc mừng Ngày nhà giáo Việt Nam 20.11
Like bài viết nếu bạn thấy hay và có ích :
Những gì mình biết, hãy chia sẻ cho mọi người cùng biết nhé! Xin mời bạn bình chọn!

Bạn đã xem chưa

0 nhận xét | Viết lời bình

Copyright © 2014 Haitaynamkg Knowledge Humanity